Pamięć w procesie tworzenia

To ukraińsko-polski projekt badawczy „Memory in the Making: Early Grassroots Commemorations and Digital Activism in Wartime Ukraine”. Projekt dotyczy dynamicznie rozwijającej się dziedziny badań nad pamięcią w kontekście rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku, koncentrując się na oddolnych praktykach upamiętniania oraz ich roli w procesach dekolonizacji i odporności obywatelskiej.

Celem projektu jest zbadanie, w jaki sposób kultury pamięci kształtują się oddolnie, ze szczególnym uwzględnieniem pierwszych działań upamiętniających — zarówno online, jak i offline — które pojawiły się wkrótce po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę w lutym 2022 roku.

Projekt analizuje, w jaki sposób te lokalne, prywatne inicjatywy — w przeciwieństwie do działań państwowych czy instytucjonalnych — przyczyniły się do powstawania pomników i praktyk upamiętniania odnoszących się do najnowszych wydarzeń wojennych.

W wymiarze akademickim projekt ma na celu teoretyczne ujęcie relacji między aktywizmem pamięci a nowymi formami uczestnictwa cyfrowego w warunkach konfliktu.

Łącząc podejścia postrzegające oddolne, potoczne działania jako formę aktywizmu antywojennego z badaniami nad przemocą ekstremalną XX i XXI wieku, projekt dąży do rozwijania dialogu oraz współtworzenia współczesnego pola badań nad cyfrową pamięcią.

Projekt podejmuje tematykę badań nad pamięcią w kontekście rosyjskiej inwazji z 2022 roku, koncentrując się na oddolnych praktykach upamiętniania oraz ich znaczeniu dla dekolonizacji i odporności społeczeństwa obywatelskiego.

Badanie obejmuje 10 studiów przypadku (siedem z Ukrainy oraz trzy z ukraińskiej diaspory w Polsce).

Dla każdego przypadku zastosowane zostaną:

etnografia cyfrowa (m.in. na platformach Telegram i Instagram),

badania terenowe (jeśli pozwolą na to warunki bezpieczeństwa),

analiza dyskursu praktyk upamiętniania,

wywiady półustrukturyzowane z aktywistami pamięci, artystami i przedstawicielami społeczności.

W kontekście trwającej wojny pełnoskalowej zrozumienie kultury pamięci w Ukrainie staje się nie tylko zagadnieniem akademickim, ale także społecznym.

Jednym z głównych celów projektu jest wyjście poza tradycyjne, często konfliktocentryczne ramy polsko-ukraińskiej pamięci poprzez tworzenie przestrzeni dialogu — seminariów, interaktywnej strony internetowej oraz warsztatów publicznych.

Debaty publiczne na temat upamiętnień w Ukrainie są zróżnicowane i odzwierciedlają szerokie spektrum doświadczeń regionalnych, politycznych i pokoleniowych.

Poprzez ukazanie różnorodnych i wcześniej marginalizowanych form upamiętniania projekt dąży do poszerzenia świadomości społecznej oraz wspierania bardziej inkluzywnych i dialogicznych podejść do pamięci w obu krajach.

Projekt ukazuje aktywizm pamięci nie tylko jako reakcję na traumę i konflikt, lecz także jako ważną przestrzeń działania społeczeństwa obywatelskiego.

Poprzez działania upowszechniające — publikacje dziennikarskie w mediach ukraińskich, warsztaty studenckie, stronę internetową oraz mapę online — projekt ma na celu budowanie wzajemnego zrozumienia między Polakami i Ukraińcami.

Jednocześnie inicjatywa wspiera osoby dotknięte wojną w odzyskiwaniu poczucia sprawczości i kontroli nad własnym życiem.

Zapraszamy na naszą stronę na Facebooku: https://www.facebook.com/mitm.ukraine