25 maja odbyło się seminarium „Feeling Memory: Emotions, Loss and Digital Commemoration”. Dyskusję moderowała Małgorzata Łukianow (PhD, Wydział Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego). Prelegentki — Maja Sawicka (dr, Wydział Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego) oraz Kristina But (PhD, Wydział Dziennikarstwa Zaporoskiego Uniwersytetu Narodowego, prezeska NGO „To be”) — rozmawiały o kluczowych pytaniach: co dzieje się z emocjami, gdy przechodzą z przestrzeni prywatnej do cyfrowej, oraz jak funkcjonuje cyfrowe upamiętnianie w Ukrainie po lutym 2022 roku.
Motywem przewodnim seminarium była idea „sharing is caring”, oznaczająca, że rozmowa o bólu i dzielenie się nim są formą troski. Upamiętnianie staje się więc nie tylko aktem pamięci, ale także sposobem wspólnego przeżywania żałoby.
Maja Sawicka rozpoczęła dyskusję od refleksji nad przechodzeniem emocji i uczuć ze sfery prywatnej do publicznej. Wskazała trzy główne aspekty tego zjawiska: jak postrzegamy emocje, jak je komunikujemy oraz co ludzie robią ze swoimi emocjami w przestrzeni online. Emocje są indywidualne, jednak w przestrzeni cyfrowej stają się zmediatyzowane i widoczne. Osobiste doświadczenie żałoby staje się częścią doświadczenia zbiorowego. Praktyki upamiętniania tworzą wspólny język, dzięki któremu można dzielić się swoimi uczuciami i tłumaczyć je innym.
Kristina But skupiła się na psychologicznych aspektach przeżywania straty, podkreślając, że doświadczenia utraty — szczególnie w warunkach wojny — są bardzo różnorodne: od śmierci bliskiej osoby po utratę poczucia stabilności i bezpieczeństwa. Ukraińcy mierzą się obecnie z wieloma formami straty i przeżywają żałobę na różne sposoby, także poprzez praktyki upamiętniania. Prelegentka przywołała przykłady cyfrowych form pamięci, które pojawiły się po lutym 2022 roku: aleje pamięci z elementami cyfrowymi, wirtualne tablice pamięci, cyfrowe pomniki oraz wystawy artystyczne z interaktywnymi eksponatami.
Podczas dyskusji uczestniczki wydarzenia zgodziły się, że przestrzeń cyfrowa może stać się miejscem napięć między indywidualnym a zbiorowym przeżywaniem żałoby. Dlatego ważne jest poszukiwanie wspólnych sposobów, które mogą choć trochę ułatwić przeżywanie straty oraz pomóc odnaleźć nowe sensy i punkty oparcia.
Prelegentki podkreśliły również znaczenie bezpieczeństwa badaczy i badaczek pracujących z tematyką straty, zwracając uwagę na potrzebę rozumienia, w jaki sposób cudza żałoba wpływa na osoby prowadzące badania. Uczestniczki zwróciły także uwagę na znaczenie komunikacji uwzględniającej traumę dla osób pracujących z tematem straty i pamięci: świadomość własnej roli, transparentność oraz przypominanie, że są to historie nie tylko o bólu i żałobie, ale także o miłości.
